Dochter (22)

Ze loopt nu toch echt wel. Het is nog wankel en ze gaat nog vaak kruipend verder als ze valt, het is dus nog iets te vroeg voor schoenen en buiten lopen, maar ze loopt. En ze staat vooral veel meer los. Ik moet nog een beetje wennen aan de aanblik.

Ze zegt ook meer. Of misschien moet ik zeggen: ze geeft meer aan. Het is een combinatie van klanken, intonatie en gebaren. Sowieso lijkt ze ineens veel meer te begrijpen en na te willen zeggen. Het meeste is nog ‘die’, dus het is vaak ook onduidelijk wat ze bedoelt. Maar er is een zeker onderscheid. Als we zeggen dat we gaan eten, zegt ze ‘happen’ en snapt ze dat ze dan in haar kinderstoel wordt gezet. Uit de bieb leenden we Met z’n tweetjes een streepje voor van Guido van Genechten. Het is een boekje met dierenduo’s op basis van bepaalde kenmerken, zoals ‘koala en muis, met z’n tweetjes luisteren met grote oren’. Het is haar favoriete duo. Eerst zag ik haar door het boekje bladeren en naar haar oor wijzen bij de juiste bladzijde, daarna kwam ook het woord erbij: ‘owah’. O, en de aap achterop, met zijn armen omhoog. Met haar armen omhoog: ‘Aap. Jaaaaa.’ Lichaamsdelen zijn sowieso een hit. Ze wijst haar neus aan en M. probeert haar ‘Hoofd, schouders, knie en teen’ te leren. Nogal ambitieus. Hoofd kent ze wel van ‘Klap eens in je handjes’ (of ‘Klap eens in de handjes’, zoals M. en de volledige schoonfamilie zeggen, misschien is dat Brabants?), maar bij schouders zuchtte ze al diep. Teen ging dan wel weer goed, daar heeft ze veel ervaring mee omdat ze altijd haar voeten op tafel legt. Of nee, legde, bij onze nieuwe tafel lukt het haar blijkbaar minder goed.

We zijn inmiddels verhuisd. Op de verhuisdag was S. bij mijn tante, en C. kwam daar ‘s middags ook naartoe. Doordat de verhuizers al om 7.30 uur zouden komen, moest ik haar heel vroeg wegbrengen. Dat was heel naar, ik was ontzettend gespannen over de verhuizing en over parkeren bij mijn tante en alles. Natuurlijk was ik de melk vergeten. Ik kolf nu niet meer bij de lunch, dus als S. dan niet bij mij is, krijgt ze gewone melk. S. en mijn tante zijn fantastisch samen en mijn tante had er duidelijk zoveel zin in. Ik wilde zo graag bij hen blijven die dag. We verhuisden en dat ging nog best soepel, al probeer ik er nog steeds van bij te komen. Aan het eind van de middag gingen we S. ophalen. Mijn tante woont tegenover een basisschool, en S. had de halve dag op een stoel voor het raam gestaan om naar de buitenspelende kinderen te kijken. Ze ziet erg graag andere kinderen. Ze had brood gegeten met een vork en mijn tante had gehoord dat ze ‘Nijntje’ probeerde te zeggen. Ik had niet gezegd dat wij dat ook dachten te horen, dus het zal dan wel zo zijn. We gingen daarna nog een pannenkoek eten met C. en mijn tante. S. at een hele kinderpannenkoek met stroop, grotendeels terwijl ze omgedraaid in de kinderstoel zat. Aan het tafeltje achter ons zaten namelijk andere kinderen. De eerste keer dat ze van ons een pannenkoek kreeg, geloofde ze niet dat ze die op mocht eten. Ze deed zó haar best om zich te beheersen met dat bord voor haar neus, we moesten zo op haar inpraten dat ze echt een stukje mocht pakken, het was gewoon sneu. Heeft ze totaal geen last meer van.

Ze gaat ook naar een andere crèche. Mijn oude buurmeisje E. werkt daar toevallig, we kregen weer wat meer contact toen zij bewust alleenstaande moeder werd. Voor S. maakt het niet uit, maar voor mij voelt het vertrouwd. Het gaat tot nu toe heel goed met S. op de nieuwe crèche, ze zeggen in ieder geval steeds dat ze zo lief, vrolijk en nieuwsgierig is. Ze eet er zelfs groente. De groepen zijn drukker dan op de oude crèche, maar dat betekent ook dat er meer kindjes van S.’ leeftijd zijn en meer leidsters. Ze klimt er graag in het poppenbedje en maandag had ze meegedaan met een activiteit bij het thema ‘kunst’: gele en blauwe verf mengen in een zakje.

Ze klimt nu zelf op haar loopwagentje (loopschaap). En valt er ook regelmatig af… Dat komt vooral doordat ze er graag schrijlings op gaat zitten. Ze gaat de laatste tijd sowieso overal op zitten. Op de bank (daar klimt ze dan ook zelf op), op haar muziekding, op haar vormenstoof, op de onderste trede van de trap, op het stoeltje van Y. op kerstavond. Ze kan het ronde blokje in de vormenstoof krijgen, en het plusje soms ook.

In het nieuwe jaar eet ze ineens vaak weer avondeten. Er was wel sprake van een dipje omdat ze dit weekend weer niet lekker was (zondagavond had ze koorts, en ik zag het alweer helemaal gebeuren dat ze maandag weer niet naar de crèche zou kunnen, net als wij allebei weer moesten werken, maar het is bij een verkoudheid gebleven tot nu toe, afkloppen). O, en dagen achter elkaar mocht alleen M. haar voeren. Het was acceptabel als M. de lepel vervolgens aan mij gaf, maar S. deed dat consequent niet rechtstreeks. We hebben een tijdje geprobeerd haar ‘s middags warm eten te geven met het idee dat ze er ‘s avonds misschien te moe voor was, maar ze kreeg door dat wij dan brood aten en dat pikte ze niet. Ze is ook lichtelijk geobsedeerd door aardappel, dus het is lastig om haar iets anders te geven als wij aardappelen eten. Maar goed, als ze maar eet.

Ze kreeg van mijn tante een pop in een reiswiegje. Het is een klein, handzaam popje, heel schattig. S. wil er tot nu toe alleen nog weinig van weten. Dat wil zeggen: ze vindt het tasje waar het geheel in zat het leukst en veegt keer op keer haar neus af aan het dekentje.

‘Op’ is op allerlei situaties van toepassing. Als ze iets opgegeten heeft. Als ze je er attent op wil maken dat ze iets bijna opheeft, zodat je vast nog iets voor haar kunt pakken/smeren/klaarmaken. Als ze genoeg heeft. Als de yoghurt nog niet in haar bakje zit. Het is een van de klanken die ze het best beheerst. Opa, open, happen, appel, helpen, het klinkt allemaal ongeveer hetzelfde uit haar mond, maar ze lijkt het te begrijpen (en ‘helpen’ kan ze bijvoorbeeld ook gebaren, dat scheelt echt). Lamp gaat ook heel goed. En geluiden natuurlijk. Van auto’s. Van schapen. Van koeien. Vooral van koeien. Zelfs op het goede moment in ‘Een koetje en een kalfje die liepen in de wei’. Soms verstaat ze ons verkeerd. Doet ze haar mond open en dicht als een vis als we zeggen dat iets vies is. Ze zei ‘aaaaaaah’ toen M. haar handen wilde poetsen.

Vandaag was zwaar. Zoals alle nachten hiervoor, was ze ook vannacht weer in ons bed beland. Soms is dat gezellig en grappig (‘Ga nog maar even lekker slapen, S., in plaats van te proberen allebei onze gezichten tegelijkertijd aan te raken.’), maar vaak is het vooral heel vermoeiend en frustrerend, bijvoorbeeld als ze vindt dat ik me niet op mijn andere zij mag draaien. Ik was thuis met haar en ze had de ene meltdown na de andere. Ik heb zelfs Tik Tak ingezet. Dat viel best in de smaak, maar stelde het krijsen slechts vijf minuten uit. Ze kneep mij steeds en ik heb nu een diepe kras op mijn wang (net nu die op mijn neus praktisch genezen is). Het is belangrijk om hoe lief en leuk ze is daar niet door te laten overschaduwen. Erover schrijven helpt nog steeds.

Dochter (21)

Een van de moeilijke dingen van moeder zijn (laat ik het in godsnaam bij één ding houden vandaag, het jaar is nog maar net begonnen) vind ik dat je zo vaak niet kan doen wat je zelf wil. Zeker als je ook werkt. En ja, dat zal ongetwijfeld met mijn plaats op het autistisch spectrum te maken hebben. En met het feit dat ik graag dingen doe waarbij ik lang naar een computerscherm staar, rustig nadenk of met een heleboel kleine kraaltjes in de weer ben die kleine kinderen in allerlei lichaamsopeningen zouden kunnen steken. Het klinkt heel egoïstisch en het schuldgevoel dat tegelijk met S. geboren werd is nog altijd levensgroot.

Door alle omstandigheden heb ik een tijd niet meer geblogd, ook niet over S. Ook dat wil ik heel graag weer oppakken, want wat gaat ze hard de laatste tijd.

Ook al is het inmiddels alweer bijna twee maanden geleden, ik wil toch nog even vertellen dat ze zo’n lieve jarige was. De dag ervoor begonnen de feestelijkheden al met kaarten en bloemen (gelukkig kwamen we er net op tijd achter dat het bloemen waren, we hadden de mysterieuze doos eigenlijk al weggezet voor de volgende dag). Met appeltaart bakken, ‘gezonde’ cakejes en (zeer ongezonde) chocoladeballetjes. S. begreep natuurlijk nog niets van jarig zijn, maar ze vond de slingers erg mooi, dus die hadden we niet voor niets opgehangen. M. kon niet wachten om haar ‘s ochtends uit bed te halen, zo schattig. Toen ik wakker werd: ‘Ze is allang wakker, hoor!’
‘Ik hoor anders niks.’
‘Nee, nu slaapt ze weer!

We haalden haar uiteindelijk zingend uit bed en lieten haar de slingers en ballonnen zien. Tijdens de voeding daarna wilde ze steeds door de open deur naar de woonkamer kijken. Daarna mocht ze ons cadeau uitpakken en het cadeautje dat E. bleek te hebben gestuurd (zo lief!). Van uitpakken snapte ze aanvankelijk niks, maar ze is in de laatste maanden zo verwend met cadeautjes dat ze nu soms helpt met scheuren. Snippers zijn vaak interessanter dan inhoud.

Van ons heeft ze een loopwagentje gekregen in de vorm van een schaap. Ze kon er al snel een beetje achter lopen, soms reed dat ding net te snel voor haar en moest ze grote moeite doen om overeind te blijven, erg sneu. Dat gaat nu al een stuk beter, ze kan het ook zelf oplossen als ze ergens tegenaan gebotst is. Ze loopt ook vaak aan de zijkant mee, of duwt het schaap vanaf de voorkant. Ze kan er ook op zitten, al kan ze er nog niet zelf op en af klimmen en lijkt ze niet te begrijpen dat het bijbehorende plankje lekkerder zit dan de Duplo erin. Ze komt nu een beetje vooruit, maar in het begin zat ze er alleen maar op. Het leek haar prima te bevallen dat wij haar door de kamer reden. Ze vindt het ontzettend grappig als wij ermee lopen. Ze heeft trouwens haar eerste stapjes los gezet, maar het is bij haar niet op een gegeven moment: oké, en nu kan ze lopen. Ze lijkt het nog niet zo goed te durven. Ze staat ook vooral los als ze iets in haar handen heeft en daardoor lijkt te denken dat ze niet los staat.

Ze deed het gewoon heel erg goed op haar verjaardag. Het was een lange dag, zodat mensen die elkaar wilden ontlopen dat konden doen (helaas is dat nog altijd nodig), maar S. heeft gewoon twee keer geslapen én iedereen heeft haar wakker gezien. Ook met kerst ging het behoorlijk goed, ze houdt veel van gezelligheid.

We begonnen 24 december al met een bezoek aan tante A., altijd leuk en handig getimed, zodat S. ‘s ochtends wakker zou zijn en ‘s middags lang zou slapen. Dat lukte heel goed. Op kerstavond waren we bij mijn oom en tante met de familie van mijn moeder. Ze zat eerst een poos op een stoeltje om zich heen te kijken (even wennen), maar daarna was het prima. Ze at zelfs van alles en nog wat (artisjok, mozzarella, uiteraard nadat ik had gezegd dat ze waarschijnlijk weer niets zou eten, omdat ze nu eenmaal nog steeds vaak niets eet ‘s avonds). We waren laat thuis, ook al mochten we het toetje mee naar huis nemen (mijn broertje maakt de beste tiramisutaart die er is). S. moest wel even huilen toen we wegreden, maar verder was alles nog steeds prima, ze gebaarde ‘slapen’ toen we thuis waren. Eerste kerstdag waren we bij mijn schoonmoeder en konden we S. en overoma (93) eindelijk weer herenigen. En dat is altijd erg ontroerend en bijzonder. S. en J. behoren tot haar grootste fans, en dan dus nog oma, dus aan aandacht wederom geen gebrek. Eten ging hier lastiger, maar het was wel gezellig aan tafel. Ze deelt nu high fives en ‘hoofdknuffels’ uit, het liefst ook aan mensen die wat verder weg zitten. En ze steekt vaak haar armen in de lucht en roept dan: ‘Jjjjjaaaaa!’ Haar versie van ‘hoera’, vermoeden we. Wij steken ook vaak onze armen in de lucht, in de hoop dat ze dan mee gaat doen en we haar kunnen afleiden van het feit dat haar yoghurt op is. Dat lukt vaak alsnog niet, want ze is nu eenmaal een groot liefhebber van yoghurt.

We bleven bij mijn schoonmoeder logeren en dat ging helaas niet zo goed, want S. wilde niet in haar tentje slapen. Dus van die avond bleef weinig over, uiteindelijk zijn we zelf ook maar naar bed gegaan en hebben we S. tussen ons in laten slapen. Het was weer eens een gebroken nacht, maar doordat S. tussen ons in lag konden we haar wel steeds snel troosten, waardoor de anderen in huis geen last van haar hebben gehad.

Tweede kerstdag zouden mijn schoonvader en zijn vriendin bij ons komen eten, maar mijn schoonvader was helaas ziek, dus dat moest worden uitgesteld. Uiteraard wilden we liever niet weer ziek worden, maar we hadden veel moeite gedaan om kerst met kerst zelf te kunnen vieren met M.’s beide ouders, dus het was toch wel erg jammer (ze zijn later deze week gelukkig alsnog gekomen). In plaats daarvan gingen we toen alsnog bij mijn moeder gourmetten. Wat ook alsnog leuk was, ook al gooide S. voornamelijk eten op de grond en was het daarna duidelijk meer dan genoeg geweest voor haar. Ze gooit de laatste tijd vaak expres eten op de grond als ze het niet hoeft. En zegt daar dan ‘o-o’ bij… Die middag was ik nog even met haar naar de supermarkt om wat extra in te slaan voor het gourmetten omdat we nu met meer zouden zijn. Ik had de bak van de kinderwagen van me af gedraaid, een van de eerste keren dat ik dat had gedaan. S. riep bij alles wat ze zag: ‘Oooooo!’, maar zelf was ik minder enthousiast, vooral toen een bejaarde aan S. ging zitten en een heel verhaal afstak over hoe snel kinderen groot worden en dat de kinderwagens vroeger andersom waren en dat dat toch veel beter was. Ja, wel als dat het risico verkleint dat bejaarden aan je kind gaan zitten! Maar het was toch kerst, dus ik heb haar vriendelijk de rollade gewezen waar ze naar op zoek was.

27 december ging S. een middagje wennen op haar nieuwe crèche. Misschien niet heel handig, zo snel na alle kerstdrukte, maar het kwam nu eenmaal zo uit. Het ging heel goed, ze heeft lekker gespeeld. Geheel toevallig werkt mijn oude buurmeisje E. op de nieuwe crèche. Daar heeft S. weinig aan, maar het voelt voor mij heel fijn. Ik heb sowieso wel een goed gevoel over de nieuwe crèche, dus ik hoop dat dat terecht is. Het afscheid op de oude crèche vond ik nog best lastig, ook al was ik niet over alles even tevreden. De laatste maanden had S. op donderdag wel een fantastische leidster die de mooiste verslagjes schreef, zo liefdevol, grappig en beeldend. Met haar hebben we ook een gesprek gehad, want je krijgt dus elk jaar een gesprek, inclusief ‘rapport’. Daar ben ik niet heel enthousiast over, vooral niet toen ik begreep dat ze alles ook nog eens doorbrieven aan het consultatiebureau, maar het is zoals mijn nicht M. ook al zei: als het dan goed is, ben je toch trots. Ze ontwikkelt zich prima, ze houdt van liedjes en boekjes, ze is graag bij andere kinderen en als er een deur openstaat, kruipt ze erdoorheen :) De laatste dag was er ook nog kerstontbijt, en daar was ik toch maar weer met haar heen gegaan. Pinterest-moeders zullen we nooit worden, maar we hadden wel ontbijtkoek uitgestoken met kerstvormpjes. Je kunt je kind ook brengen bij het kerstontbijt en dan zelf weggaan (het is tenslotte een crèche), maar dat wil ik per se niet, want ik heb met Pasen al gezien dat er veel te weinig toezicht is en de peuters die alleen zijn zich volproppen met cakejes. Dus gingen we er samen heen. Er waren voordelen in vergelijking met Pasen: S. at nu wel dingen (zoals een pannenkoekje in de vorm van een kerstboom), kon bij de peuters spelen toen ze lang genoeg op schoot had gezeten en er waren sterretjes op het plafond geprojecteerd. Maar verder was het weer behoorlijk ongemakkelijk, en ‘s middags bleek S. chips (!) te hebben gegeten waar een vertrekkende peuter op had getrakteerd. Tot zover hun beleid over gezond eten…

De jaarwisseling was weer lastig, maar niet zo lastig als vorig jaar. S. sliep dit keer het grootste deel van de avond en wij vermaakten ons ook best goed met Het Boekanier Dossier en boeken. Hoe sneu ook, we waren moe, en dus besloten we voor twaalf uur al naar bed te gaan, al konden we natuurlijk niet slapen en werd S. om vijf voor twaalf wakker van het vuurwerk (ze houden in de aangrenzende wijk nogal van vuurwerk, maanden voor oud en nieuw ook al). Ze leek er een beetje bang voor, en dus mocht ze weer tussen ons in. Best een goede manier om het nieuwe jaar te beginnen.

Er zijn nog zoveel dingen die ik wil vertellen en doen, maar dat komt allemaal wel. Of niet, en ik hoop dat ik mezelf in dat geval niet al te veel verwijten maak. Deze blog is in ieder geval gelukt, op een moment dat ik niet zelf koos, maar dat er wel was.

Dochter (20)

Vandaag wordt ze 1 jaar.

Wat een jaar.
Ik heb me nog nooit zo geliefd gevoeld en zo eenzaam.
Zo sterk en zo onzeker.
Zo mooi en zo lelijk.

Ze is nog steeds de liefste en de leukste. Gisterochtend vroeg wilde ze ineens weer alleen op mij slapen, tussen ons in liggen was niet genoeg. Ik lag me onder haar te verwonderen over hoe slecht dat inmiddels past en hoe weinig ze zich daarvan aantrok.

Ik ben nog nooit zo moe geweest. Een van de dingen die ik met name het eerste half jaar echt niet meer kon horen (naast haar gekrijs): dat ik gewoon lekker met haar mee moest slapen en/of vroeg naar bed moest gaan. Ze sliep overdag meestal exact een half uur, en we waren gerust een uur bezig om haar zover te krijgen. Op mij sliep ze vaak wel wat langer en de draagzak maakte dingen draaglijker, maar daar rustte ik niet echt van uit. De dag was verdeeld in blokken van drie uur, waarvan ongeveer een uur voeden, dan nog verschonen… reken je mee? Het was toch niet alleen mijn gevoel dat er zo weinig tijd overbleef voor andere dingen. En ‘s avonds sliep ze hoe dan ook niet in haar eigen bed. En dus kon ik altijd pas slapen na de laatste voeding vanuit bed, zo rond 23.00 uur (en dan maar hopen dat ze daarna wel ging slapen). Ik was al blij als ik daarvoor met haar op de bank kon liggen in plaats van dat ze rondgedragen wilde worden. Als ze niet huilde, zodat ik in ieder geval wat tv kon kijken. En dat maandenlang. Zo vaak met een hand geprobeerd wat te eten terwijl ik haar aan de borst had. Zo vaak gedoucht met oorverdovend gekrijs op de achtergrond. Natuurlijk is zo’n klein baby’tje schattig en is het prachtig om haar ontwikkeling van zo dichtbij te mogen volgen. Maar ik vind het dus wel fijn dat ze zich inmiddels al een klein beetje ontwikkeld heeft.

Ik hoor mensen vaak zeggen dat ze zich niet meer kunnen voorstellen hoe het was toen [naam kind] er nog niet was. Dat lukt mij heel aardig, maar ik wil dan wel de nadruk leggen op ‘nog’. Want ze hoort voor altijd bij ons en wat maakt me dat gelukkig.

Kom maar op met alles wat we nog meer mee mogen maken.

Dochter (19)

We hebben een boekje uit de bieb, Kijk eens wat ik kan! van Mies van Hout, en ze doet dus echt dingen die daarin staan als we dat lezen. Klappen en zwaaien. En ze lijkt ‘boek’ te gebaren, uiteraard een essentieel gebaar in dit huishouden.

Bij die gebaren is het een beetje lastig dat ‘nee’ en ‘meer’ veel op elkaar lijken. Ik vrees dat we nog steeds de volgende regel kunnen aanhouden: is het avondeten, dan wil ze niet meer. Is het iets anders, dan wel. Het is fijn dat ze fruit, brood en yoghurt goed eet, ze krijgt nog steeds borstvoeding, groeit goed en eet soms iets van het avondeten, maar het blijft gedoe. Op de crèche gaf een leidster nog als tip om ‘s middags warm eten te proberen op de dagen dat dat kan. Wie weet. Wat ze onlangs at: wat erwtjes (erwtje voor erwtje, je beheerst de pincetgreep of je beheerst ‘m niet), omelet (waarin ik wat groente had proberen te verstoppen, maar die filterde ze er grotendeels uit) en de babyproofversie van onze erwtensoep (als we stukjes brood erin doopten). Gisteren bleek ze een banaan zo te kunnen afhappen. En mandarijn (ik snijd de partjes dan wel in kleine stukjes) blijkt ze ook lekker te vinden.

Er zijn veel mensen in onze omgeving die ons te streng vinden met eten. Dat begint op te vallen nu S. ouder wordt, ze blijven vragen of ze dit of dat mag hebben. De opvattingen over eten zijn de afgelopen dertig jaar natuurlijk behoorlijk veranderd en ik denk dat ze er ook vanuit hun eigen perspectief naar kijken. Dat ze het zielig vinden voor S. omdat zij geen rijstwafels lusten en er niet aan zouden moeten denken om alleen maar water te drinken. Dat ze haar graag willen verwennen met iets lekkers. Ik zie mezelf ook helemaal niet als iemand die streng met eten omgaat, maar het klopt dat we erg opletten met suiker en zout voor S. Lastig wel.

Ze loopt nog steeds niet los, maar ze kan nu hoekjes om. Ze gaat nu ook vaak op haar knieën zitten, dus misschien staat ze binnenkort op en loopt ze weg. En misschien duurt het nog wat langer. Ik maak me er totaal geen zorgen om.

Mijn nicht appte me een link naar dit artikel. Ondanks alle onzekerheid en ‘adviezen’ van mensen, sta ik er nog steeds zo achter dat we S. niet laten huilen. En ik vind het superfijn om dingen met mijn nicht (die twee geweldige kindjes heeft) te kunnen delen.

Ze helpt graag met het open- en dichtdoen van de gordijnen. Ik heb haar dan op mijn arm en loop, zij houdt het gordijn zo’n beetje vast. M. had haar gisteren een stofdoek gegeven, dus het niveau van helpen gaat omhoog. ;)

Als ze in haar badje zit, gaat ze vaak hozen met een plastic bekertje. Gelukkig doen we haar nu in de badkamer in bad.

Ze vindt het geluid van de staafmixer blijkbaar een leuk geluid, dan gaat ze ‘swingen’. Laatst ook al toen ze hem alleen maar zag.

Tandenpoetsen is soms lastig, vooral als ze weer een tand krijgt. Tand 8 lijkt onderweg, op dit moment heeft ze het met alles moeilijk. Ze kwijlt en krijst, is veel wakker ‘s nachts en wil haar speen niet. En daarvoor deed ze natuurlijk niet aan de wintertijd, dus het gaat weer lekker. Maar ze lijkt beter door te hebben wat tandenpoetsen inhoudt, zegt vaak ‘aaaa’ en probeert ook echt te poetsen nadat wij klaar zijn (en soms probeert ze ook haar tandenborstel in onze mond te duwen).

Ze speelt nog steeds heel graag met lege dozen en tijdschriften die we nog willen lezen. Op de crèche was een afwasborstel van de week favoriet. En spelen komt vaak neer op iets aan ons geven en hopen dat we er iets leuks mee doen (ze is dus in ieder geval nog heel gul!). Maar ze weet in welke bak haar speelgoed zit en kruipt daar vaak ‘s ochtends meteen naartoe.

‘Ze is een beetje rossig, hè?’ Hoe vaak ik dat al niet heb gehoord. Ik zie het eerlijk gezegd niet zo, maar we zullen zien welke kleur haar ze krijgt. Ze krijgt in ieder geval steeds meer en langer haar, maar het is nog niet lang genoeg om er iets mee te kunnen. Ik verwacht ook niet dat ze daar zin in heeft. Ik op zich wel.

Ze gebaart soms ‘slapen’ als ze moe is, schreef ik al. Oftewel: ‘Mag ik naar bed?’ Dat zei mijn broertje toen hij klein was. Hij zal het misschien twee keer hebben gezegd, maar dat is zo’n uitspraak geworden die blijft terugkomen in onze familie. Ik geloof dat dat een van de redenen is dat ik deze blogs schrijf, in de hoop meer te kunnen bewaren dan dat.

Dochter (18)

We waren vijf dagen op Vlieland. Op Vlieland kun je weinig doen, dus we hoefden ook niet teleurgesteld te zijn over alles wat we niet konden doen met S. Bovendien deed de zeelucht haar erg goed: ze sliep veel, zeurde minder om borstvoeding en at flink. We hadden alle avonden vrij en een keer sliep ze zelfs van halfacht tot halfacht. Het was nog wel een heel gedoe om er te komen. We dachten dat we alles heel ruim hadden ingeschat, maar elke marge kan verdwijnen. S. is elke keer zo vroeg wakker dat we dachten dat we geen wekker hoefden te zetten, maar dit keer was ze nóg vroeger wakker en ging ze daarna nog weer slapen. De laatste spullen inpakken duurt langer met haar. Daadwerkelijk vertrekken. Alles in en uit de auto laden. We stopten te lang om te lunchen, S. moest natuurlijk ook nog gevoed. Parkeren bleek lastiger dan gedacht. En dus hadden we alsnog zowat de boot gemist en was het, eh… niet heel gezellig. S. vond het ook niet echt leuk op de boot, en dan duurt anderhalf uur best lang. Ze had nog wel een onderonsje met een ouder kindje, waarbij ze een menukaart aanpakte en die weer wegsmeet. ‘Wild,’ concludeerde het andere kind, dat daarna een hele poos zoet naar verhaaltjes over Jip en Janneke ging zitten luisteren. Ik vrees dat het niet alleen aan de leeftijd lag.

De trap in het huisje durfde S. niet op en het traphekje boven aan de trap durfden we niet meer dicht te doen nadat een man ons moest komen helpen omdat we het met geen mogelijkheid meer open kregen. Gelukkig sliep S. prima in haar tentje.

We gingen naar het strand, S. in de draagzak op mijn rug. Ze was even vergeten hoe dat was, ik draag haar op dit moment weinig, maar toen ze er eenmaal in zat vond ze het geweldig en bleef ze maar roepen. We gingen iets drinken bij een strandtent en zij stak haar vinger op toen de ober kwam en zei: ‘Twee warme chocomel.’ Op de terugweg viel ze op mijn rug in slaap, waarbij haar hoofd steeds naar achteren hing. In het huisje legde ik haar op ons bed, de draagzak nog onder haar. Je zou zeggen dat dat niet zo lekker ligt, maar ze bleef slapen.

Ze gaat hoe dan ook rellen als wij gaan eten. En ze eet zelf dus nog steeds bijna niets. Ik vind het best lastig. Ik dacht even dat ze potjes misschien lekkerder vond dan het eten dat wij voor haar maken, maar er lijkt toch weinig verschil te zijn. Ze eet meestal hoogstens een paar hapjes en spuugt het dan uit. Gelukkig groeit ze prima en eet ze wel fruit, brood en yoghurt, maar voor mij idee is ze nu nog steeds heel erg afhankelijk van de borstvoeding, ik zou het fijn vinden als dat wat minder was. Ik zou nog steeds het liefst hebben dat we het zo’n beetje vanzelf kunnen afbouwen, maar ik zie dat eigenlijk niet zo een, twee, drie gebeuren. Ja, op Vlieland had ze ineens genoeg aan drie voedingen, maar zodra we thuis waren werden dat er weer vijf, waarvan een nachtvoeding. Ik heb nog steeds niet echt een plan.

Het spelen wordt alsmaar leuker. Ze speelt graag met de bal, vooral als ik ‘scoor’ in de wasmand. Ze kan de bal eindeloos aangeven met een hoopvolle blik op haar gezicht.

M. had gelezen dat baby’s van elf maanden zelf grapjes beginnen te maken. Wat S. grappig vindt: haar hoofd schuin houden, vooral als je haar dan nadoet.

Ze is laatst helemaal goedgekeurd door het consultatiebureau, ze groeit ergens tussen het gemiddelde en +1, is nu zo’n tien kilo en 76 centimeter. Ongeveer anderhalf keer zo groot en drie keer zo zwaar als bij haar geboorte. De verpleegkundige was degene die helemaal aan het begin bij ons thuiskwam en toen opmerkte dat S. met twee weken niet het juiste ritme van eten, spelen en weer slapen volgde, dat we haar gewoon konden laten huilen en dat we dan zelf maar even moesten kijken hoelang we dat volhielden. Nu leek ze het echter allemaal wel best te vinden. S.’ timing was dan ook wel perfect: de verpleegkundige vroeg of ze kon klappen of zwaaien en wij wilden net vertellen dat ze dat inderdaad kan, maar niet op commando, toen S. prompt in haar handen begon te klappen. En verder raapte ze keurig met duim en wijsvinger een propje papier op en bleef ze stevig zitten toen de verpleegkundige haar om probeerde te duwen. S. krijgt nu natuurlijk meer mee van de vaccinaties, dus dat is wel even moeilijk. Maar goed, zoals M. dan zegt: polio is ook niet alles. En ze heeft er gelukkig weinig last van gehad, we zijn zelfs die avond nog uit eten geweest terwijl C. en B. op S. pasten. Daarvoor was ze wel net in slaap gevallen op mij, maar toen C. en B. binnenkwamen leefde ze weer helemaal op.

Ze houdt van ritsen en kan ze tegenwoordig soms open krijgen. Niet heel handig, vooral niet bij haar slaapzak.

A. kreeg de ‘dagvlag’ op de crèche: ze was voor het laatst omdat ze vier is geworden en trakteerde op peren met kaartjes met ‘Ik peer ‘m’ eraan. Schoonmoeder werkt als peuterleidster en kende ‘m zoals verwacht al, maar ik vond hem toch wel geestig. Zo gaan die dingen, maar ik zal A. best een beetje missen, ze lette altijd goed op S. en kwam vaak even iets vertellen als ik S. kwam halen.

S. zegt tot nu toe ‘die’ en ‘mama’. Ze doet haar mond open en dicht bij het woord ‘vis’ (ook als ze het hoort in ‘In de maneschijn’, tot mijn verbazing!). Op vakantie hoorden we haar uitproberen: ‘mama’ (normaal), ‘mama’ (met een soort Italiaans accent), ‘mama’ (heel laag). En toen: ‘Woeoeoe’, dus die laatste uitspraak beviel haar blijkbaar het best. Ze zegt soms ‘nà’ als ze ‘nee’ bedoelt en zwaait daar dan bij met haar wijsvinger. Daarmee corrigeert ze soms ook zichzelf. Dat vind ik heel knap en heel sneu als ze het doet terwijl ze niets doet wat niet mag. Als ze haar armen omhoogdoet, wil ze worden opgetild.

Op vakantie hebben we heel hard geoefend met babygebaren en eindelijk begint ze ze op te pikken. Het heeft lang geduurd. Niet onverwacht lang, geloof ik, maar ik voelde me toch soms best belachelijk als ik er de afgelopen maanden mee bezig was zonder dat er enige reactie kwam. Het hielp dat E. alle dieren uit S.’ boekje bleek te kunnen gebaren toen we daar waren en zij heel positief was over de methode. En nu begint het dus eindelijk effect te hebben. Ze gebaart zelf nog niet heel veel buiten ‘mama’ en dus ‘nee’, maar we hebben het idee dat ze best wat begrijpt (‘verschonen’ en ‘meer’, bijvoorbeeld). Ze gebaart soms ook ‘slapen’. O, en ‘melk’, dat is haar favoriete gebaar en gebaart ze ook echt heel duidelijk. Ik heb ergens een beetje spijt dat ik het haar heb geleerd, want nu komt ze dus steeds naar me toe en gebaart dan ‘melk’ (oftewel: ‘Hé, kan ik borstvoeding krijgen?’). Het is ook nog eens een vrij beeldend gebaar waarbij je doet alsof je een koe melkt. Zo tof dat je baby met babygebaren zelf een ‘gesprek’ kan beginnen…

Het is ook niet helemaal waterdicht. Laatst appte mijn moeder om te vragen wat Selma bedoelde als ze over haar bovenlichaam wreef. Want dat deed ze steeds stralend als ze dierengeluid uit een boekje hoorde komen. Eh, geen idee? Vooralsnog herkent niemand het als iets wat ze S. hebben geleerd, dus het lijkt erop dat ze ook zelf gebaren verzint. Mijn moeder vertaalde het met: ‘Het zit in mijn hart.’ ♡

Dochter (17)

We grapten dat ze een upgrade heeft gehad, omdat ze wat beter at ‘s avonds. Zodra je dat zegt, doet ze het natuurlijk weer niet. Ze eet nog steeds vooral graag yoghurt (wat ze hoe dan ook na afloop krijgt, want straffen of belonen met toetjes is niet goed, het is nu echt begonnen hoor, die opvoeding). We proberen ook te oefenen met water drinken, belangrijk aangezien ik ooit toch wel graag zou willen stoppen met borstvoeding. Een fles is slecht, een tuitbeker is slecht, de aparte antilekbeker waar M. ook niks uit krijgt ook; het valt nog niet mee om het goed te doen. Een open beker is het beste, maar daar stopt ze tot nu toe vooral graag haar hand in. Al hielp het enigszins om een doorzichtige beker te pakken (ze heeft een leuk bekertje van Pluk, maar ik realiseerde me na enige maanden dat ik met een doorzichtige beter kan zien wat er gebeurt…) en hebben we ook een speciaal bekertje gekocht met een uitsparing waardoor het makkelijker zou moeten zijn om haar hoofd goed te houden. Tot nu toe maakt ze ook totaal geen aanstalten om de beker zelf vast te houden, ze laat juist los als ik haar daarbij wil helpen. Of nou ja, de rietjesbeker (aan ons assortiment ligt het niet, een rietjesbeker schijnt óók niet al te best te zijn, maar ze zal ergens uit moeten drinken tot ze goed uit een gewone beker kan drinken) vindt ze prachtig, maar vooral om mee te spelen. Brullen als we die weer wegzetten. We zullen zien, we blijven oefenen. Het schijnt ook wel echt lang te kunnen duren voor kindjes het snappen, daar had ik niet bij stilgestaan.

Twee weken geleden waren we weer de hele dag in Brabant, en natuurlijk was ik weer van alles voor S. vergeten. Ik vraag me af hoelang ik zwangerschapsdementie als excuus kan gebruiken (achttien jaar, aldus mijn schoonmoeder). Ik dacht dat ik een banaan voor haar had ingepakt, maar nee. Die vond ik ‘s avonds terug in het vriesvak toen ik de melk voor de volgende dag eruit ging halen, waarschijnlijk erin gelegd toen ik een koelelement wilde pakken. Een ontdooide banaan is niet meer eetbaar, dat weten we nu ook weer. Gelukkig had overoma toevallig ‘kinderperen’ (in een zak met Woezel & Pip erop…) in huis, S. smikkelde er twee van op. Daarna zat ze nog even bij overoma op schoot en liet ze zowat overoma’s alarmknop afgaan. Ze is dankzij Klaartje Koe gek op knoppen. Het is zelfs zo erg dat ze tevergeefs op alle andere boeken drukt. Vooral op gekleurde cirkels, dat vind ik dan wel weer slim.

Bij opa klom S. de hele tijd op de trap, dat was grappig maar intensief. Maar goed dat ze ook nog even ging slapen tijdens een wandeling door het dorp. Ik had haar yoghurt ook niet bij me, maar er was hangop. We wisten niet of ze dat zou lusten, maar na een hap zwaaide ze enthousiast met haar armen, zo van: kom maar door!

Wat overeind blijft na de ‘upgrade’: ze klapt nu in haar handen. Op willekeurige momenten. Ze deed het voor het eerst nadat ze weer de hele avond wakker was geweest en we dan maar weer wilden gaan slapen met haar tussen ons in. Applaus voor haarzelf. Applaus voor de schone luier. Applaus voor de borstvoeding. We moeten ons vrijdag weer melden op het consultatiebureau, waar ze onder andere zullen kijken of ze al op een gesproken verzoek reageert. Het zou me enorm verbazen. Ze doet van alles na (ontzettend nuttige dingen als happen als een vis en met haar tong klakken…), maar reageert nog weinig op wat we zeggen. Wel soms op ‘nee’, maar daarbij vormen intonatie en non-verbale signalen natuurlijk een aanwijzing wat de bedoeling is. Ik vind het trouwens heel knap als ze erop reageert, want je ziet dan dat het haar echt moeite kost om niet aan datgene te zitten waar ze zo graag aan wil zitten.

Ze speelt elke dag met haar gekleurde stapelbekers. Het bovenste bekertje heeft kattenoortjes en is haar favoriet, meestal doet ze dat in een van de grotere bekertjes en sleept ze het overal mee naartoe. Of dat ene gele ronde blokje uit de vormenstoof. Het zal toeval zijn, maar het zit meestal in het gele stapelbekertje.

We zijn al druk bezig met haar verjaardag, mensen uitnodigen, cadeautjes uitzoeken. Het duurt nog een maand, maar mensen vroegen er al naar. Ik hoop dat we er een fijn feestje van kunnen maken. Het jaar is toch wel ongelooflijk snel gegaan. De eindeloze avonden en nachten iets minder snel. Het is op z’n zachtst gezegd jammer dat ze de laatste tijd geen nacht doorslaapt. Vooral als ze ons wakker maakt als wij nog niet lang slapen. Dan besef je hoe effectief dat is als martelmethode.

Ik was met haar naar tante A. gefietst. O, die fiets, het is nog steeds een heel gedoe, maar dit keer had ik de kinderwagen in de berging geparkeerd en als we er dan eenmaal op zitten valt het wel mee. Als S. een beetje stilzit. En als we ergens heen gaan waar we S. niet ook nog op andere wijze hoeven te vervoeren. Goed, ik ging dus naar mijn tante en het is fijn dat we daar nu weer op de fiets naartoe kunnen, want het is ver om te lopen en in haar straat kun je niet goed parkeren. S. ging door het lint toen ik haar al in de gang had neergezet en nog even de fiets op slot ging zetten, ik geloof dat ze dacht dat ik meteen weer weg zou gaan. Maar toen ze eenmaal was gekalmeerd, was het gezellig. Ik wil op dit punt graag nog even benadrukken dat S. eigenlijk nog niets zegt. Ja, af en toe ‘mama’, maar eerlijk gezegd is ons nog steeds niet echt duidelijk hoe bewust ze dat doet, of ze ons daarmee bedoelt. Enfin. S. speelde met het leuke speelgoed van mijn tante, at een halve avocado en brabbelde erop los. We hadden het erover dat ze zo veel te vertellen had, wisten we maar wat ze bedoelde, bla, bla. Op een gegeven moment zei mijn tante: ‘Het lijkt wel alsof ze naar de klok zit te kijken.’ En S., wijzend naar de klok: ‘Die. Tiktak.’ Ik wist niet wat ik hoorde (maar ik heb dus een getuige)! Mijn moeder en stiefvader laten S. altijd hun klok zien en horen (ze hebben er zo een met een slinger, die slaat), dus ik weet waar dit vandaan komt, maar het was zo bizar, en zo leuk om mee te maken!

Dochter (16)

De nachten zijn weer waardeloos, ze vraagt elke nacht om een nachtvoeding, wil na die nachtvoeding soms niet in haar eigen bed slapen of wordt later nog een keer wakker, krijgt allerlei tanden tegelijk (de teller staat op 7), is verkouden, net als ik… en toch vind ik het de laatste weken makkelijker om te zien hoe lief en leuk ze is, ook zonder dat anderen dat steeds zeggen.

Ze kruipt inmiddels sneller dan dat ze tijgert, en dus tijgert ze niet meer. Op de crèche schijnt ze een keer even los te hebben gestaan, wij hebben het helaas nog niet gezien. Ze is nog steeds heel ondernemend, op de crèche klimt ze steeds op het winkeltje en als we ergens zijn waar een trap is, weet ze die ook razendsnel te vinden. Ze kan erg boos worden als ze iets niet mag, kleine dramaqueen.

Het engelenkusje tussen haar ogen is praktisch verdwenen. Heel gewoon omdat ze groter wordt, maar het had wel wat. Dat hele babyachtige gaat er langzaam maar zeker af. Zoals een leidster van de crèche zei: ‘Als ze er dan zo bij zit… ze is natuurlijk nog wel klein, maar ze is one of the guys, hoor.’

Ze doet ons steeds meer na, ook met geluiden. Het tikken van de klok bij mijn moeder, vroemvroem terwijl ze met een autootje speelt (dit heeft ze op de crèche geleerd, denken we). Een keer neuriede ze ‘keek ernaar’ nadat ik ‘Ik zag twee beren’ voor haar had gezongen! En heel veel ‘mama’. Ik betwijfel nog steeds of ze echt al weet dat wij dat zijn, maar het komt soms te mooi uit, bijvoorbeeld toen ze haar broek weer eens niet aan wilde en ik riep: ‘Wie gaat er winnen, S. of mama?’ en zij ‘antwoordde’: ‘Mama!’

Spelen met haar is proberen om een toren te bouwen van de stapelbekers voor ze die omgooit. Op het feestje van de crèche aan ongekookte pasta voelen. Ze is erg gefixeerd op vlekken en kruimels en zo en wijst daar dan echt naar met haar vingertje. Ze snuift en lacht vaak tegelijk, dat ziet er niet uit.

We hebben eindelijk een moederfiets gekocht. De winkelmedewerker was onder de indruk van onze daadkracht, maar hij wist niet dat we ons al maanden voornemen er een te kopen (ook al hebben we het idee dat ze er nu pas net op kan, omdat ze nu echt goed kan zitten en de voetensteunen op de hoogste stand moeten). En we konden weinig verschillen ontdekken tussen de verschillende soorten (ze hebben allemaal een dubbele standaard, veel ruimte tussen het zitje en stuur, een stuurslot enzovoort), dus als we dan eenmaal een goede deal hebben gevonden, zal het allemaal verder wel. Zelf was ik blij dat hij onze gezinssituatie onmiddellijk begreep en het over ‘uw partner’ had, dat is vaak anders, ook in winkels, en irritant. We konden hem diezelfde middag nog ophalen. S. en ik hebben nu dus ineens al een ritje gemaakt, omdat we die fiets toch mee moesten nemen. Ze jengelde alleen als we voor een rood stoplicht moesten wachten, dus volgens mij vond ze het wel wat. Ik vond het nog best spannend en voor nu zie ik vooral praktische problemen (het is bijvoorbeeld best ver om 10 kilo baby van ons appartement naar de berging waar de fiets staat te dragen), maar hopelijk gaan we er veel plezier van hebben.

Ze wordt eenkennig, wat soms lastig is. Aan de andere kant kan het ook zomaar gebeuren dat ze huilt omdat we haar bij iemand achterlaten en dan als we haar komen ophalen net zo goed huilt omdat ze mee moet. Ik ben vaak zo geroerd als ik haar met andere mensen zie. Hoe ze heel bewust tante A. uitzwaaide. Dat ze het zo grappig vond toen overoma haar een ‘kinnebeschuitje’ gaf (onder haar kin kriebelde). Hoe ze bij M. op de bank zat, die ernstig ziek is, maar toch op S. wilde passen zodat wij nog voor de verjaardag van schoonmoeder uit een escaperoom konden ontsnappen.

We zijn niet heel fanatiek met babygebaren. Het is ook moeilijk om vol te houden als er niet echt respons op komt. Maar vrijdag was ik laat thuis, waardoor S. en M. al gegeten hadden, en achteraf vertelde M. dat S. zo raar had gedaan aan tafel, ze had steeds tegen haar wang geslagen. Wat is het gebaar voor mama? Twee keer met je vlakke hand tegen je wang slaan. Misschien wil ik het te graag geloven, maar ik weet gewoon zeker dat ze wilde vragen waar ik was!

Dochter (15)

Natuurlijk lukte het me prompt om haar te laten slapen, de avond nadat ik dit schreef. Het blijft iedere avond en nacht weer de vraag wat ze gaat doen, maar dat is nog altijd beter dan dat je zeker weet dat het hoe dan ook de hel wordt. Soms zijn er ineens stukken avond over. Soms wordt ze ‘s nachts of ‘s ochtends vroeg wakker, denkt ze dat we kunnen gaan spelen en wil ze niet meer in haar eigen bed. Dan nemen we haar maar bij ons, dan lukt het vaak nog wel om even te slapen. Of we slapen op het matras bij haar op de kamer. Als we maar zo veel mogelijk kunnen slapen. Ik probeer ‘s nachts niet te vaak borstvoeding meer te geven omdat ze het niet nodig zou moeten hebben (zeker niet als ze nog extra heeft gehad als wij naar bed gaan) en ik bang ben dat ze er anders te veel aan went, maar dat is nog weleens lastig, omdat we weten dat het vaak wel werkt. Ik weet nu al dat ze op het consultatiebureau volgende maand gaan zeggen dat ze veel te veel voedingen krijgt. Ze geeft wel goed aan wanneer ze wil drinken. Al lang niet meer met Dunstan, maar nu vooral door naar mij toe te komen en ‘zenuwachtig’ te doen.

Ik zou niet weten wanneer ik het zou moeten maken, maar ik voel me vaak schuldig dat S. nog steeds geen fotoalbum heeft. En ik ben er ook wel aan begonnen een tijd geleden, maar het kost veel tijd en ik vind het moeilijk om de eerste foto’s terug te zien, omdat ik dan weer extra voel hoe raar en moeilijk het allemaal was. Na een paar maanden werd het al beter, dus misschien moet ik er juist gewoon even doorheen. Ik wilde ook al heel lang een afdrukje maken van haar hand en voet. Zo klein zijn die al niet meer, maar hoe langer ik ermee zou wachten, hoe minder klein ze natuurlijk zouden zijn. Dus uiteindelijk een recept voor zoutdeeg opgezocht en geprobeerd een afdruk te maken. Redelijk gelukt, afgezien van het feit dat S. er in een onbewaakt ogenblik een hapje van nam. Was ik daar weer van in paniek, want de naam zegt het al, in zoutdeeg zit véél zout en zout is dus héél erg slecht voor baby’s en ik zag haar al helemaal acuut nierfalen krijgen (te veel medische teksten geredigeerd) en er was een hond in Engeland doodgegaan nadat hij kerstversiering van zoutdeeg had opgegeten (nooit googelen op dit soort dingen). Afijn, niks aan haar gemerkt. Ik vind het plooitje bij haar pols zo schattig.

Ze zet nog steeds stapjes langs tafels en dergelijke, steeds beter. Ze heeft alleen nog niet begrepen dat ze niet op kan staan zonder haar handen te gebruiken. Of in ieder geval niet door op haar billen op en neer te stuiteren en wild met haar armen te zwaaien. Ze kan op onze zwarte bank klimmen als de kussens zijn verschoven. Dan klimt ze eerst op het metalen onderstel en dan op de bank. Toen we bij C. en J. waren, bleek dat ze ook de trap op kan klimmen. Natuurlijk liep ik erachter en het schijnt normaal te zijn dat ze dat eerder kunnen dan lopen, maar het was toch best schokkend. Ze mocht van mij niet aan het poppenkantje, een woord dat ik verder nooit ergens tegenkom en waar ik ook al jaren niet meer aan had gedacht (het is het smalle deel van de treden in de bocht van een trap).

Inmiddels zijn er vier tanden door: haar voortanden en twee ondertanden. Die ondertanden staan momenteel zo: / \, maar dat schijnt vanzelf nog goed te komen. We weten dat er tanden aankomen als ze aan de tafel gaat likken. Ze zal dat metaal wel lekker koud vinden? Ze houdt nog steeds van tandenpoetsen, maar helaas ook van aan haar ledikant knagen. Het is erg zonde en ze mag dat dan ook niet doen van mij, maar ik ben er natuurlijk niet altijd bij en het kan een hele strijd zijn om haar ermee te laten ophouden. O, en ze knarst soms ook met haar tanden, akelig geluid. Haar nieuwste tic is dat ze haar onderkaak naar voren schuift, door M. ook wel ‘de centenbak’ genoemd. Ze ziet er weleens knapper uit dan wanneer ze dat doet.

Ze staat graag bij deuren met ramen erin. We hebben er thuis zo een naar de gang, maar op de crèche vindt ze het natuurlijk nog leuker, want op de gang daar gebeurt nog eens iets. Ze mocht een tijdje naar de peuterspeelzaal in hetzelfde gebouw omdat de andere kindjes in haar groep lagen te slapen. Ze vond het spannend en wilde ook niet net als de andere kinderen met scheerschuim kliederen. Toch superstoer. Ze is heel afwachtend in nieuwe situaties, met nieuwe mensen, wat ik helemaal niet erg en wel verstandig vind (en herkenbaar, dat ook). Bij oma E. mocht ze in de tuin met water spelen, het duurde ook een tijd voor ze dat durfde. Maar toen ging ze ook los!

Het is zo leuk dat ze wat meer gaat spelen. Ze lijkt objectpermanentie te gaan snappen (dat iets niet weg hoeft te zijn als je het niet ziet). Laatst had ze de grootste lol in de kinderwagen. Ze had eerst inventief met haar tenen (ze trekt nog steeds altijd haar sokken uit) een tas uit de boodschappenmand gevist en hield die voor haar hoofd. Ik zei: ‘Waar is S. nu? Ik dacht toch echt dat ik S. bij me had,’ en dan trok zij die tas giechelend weg. Ze is ook heel goed in het vinden van haar spenen, die ze van ons alleen mag als ze gaat slapen. M. trof haar aan voor de spiegel in haar kamer, helemaal gelukkig, een speen in haar mond en een in haar hand…

Ze zwaait steeds vaker. En ze zegt soms ‘mama’. En ‘mamama’, en ik geloof niet dat ze echt al snapt dat wij dat zijn. Maar toch.

Dochter (14)

Het grotere geheel van een kind hebben is natuurlijk geweldig, maar het dagelijks leven is soms behoorlijk… Ik probeer minder te vloeken nu ik een kind heb. Het is behoorlijk… pittig? L. merkte terecht op dat dat echt zo’n ‘moederforumwoord’ is. Het dekt de lading toch niet echt voor mij, op dit moment.

De avonden blijven zo zwaar. Ik probeer haar eten te geven voor M. thuiskomt, wat in combinatie met haar ergens ophalen, boodschappen doen en koken sowieso een puzzel is. Ik probeer nu dus ook op andere momenten boodschappen te doen en het mezelf niet te moeilijk te maken met koken, maar dan nog is S. precies op dat moment vaak niet te genieten. Bijvoorbeeld omdat ze overdag niet veel heeft geslapen, daardoor op weg naar huis in slaap valt en dan thuis totaal overstuur wakker wordt. Het komt ook nog steeds vaak voor dat ze per se borstvoeding wil in plaats van avondeten, of in ieder geval voorafgaand aan het avondeten. Op goede dagen eet ze daar wel wat van, en dan vertoont ze al snel het hele pakket vermoeidheidssignalen, meestal voordat wij rustig hebben kunnen eten. Dan besluiten we haar toch maar voor te bereiden op het naar bed gaan. Verschonen vindt ze nog steeds verschrikkelijk, dus na een hoop gekrijs en gehannes heeft iedereen wel een verhaaltje nodig om bij te komen. Dan poetsen we haar tanden (dat vindt ze gelukkig superleuk tot nu toe), zingen we een liedje en leggen haar in bed. Over een duidelijk ritueel gesproken.

En dan is ze dus moe, maar wil ze niet gaan slapen. Meestal gaat ze de hele tijd staan in haar bed, waarbij ze blijft huilen en haar speen uit bed smijt. In het gunstigste geval gooit ze trouwens ook haar speen uit bed, maar dan voor de grap. ‘Als je gaat staan, kun je niet lekker slapen.’ Ik heb het al zo vaak tegen haar gezegd. Nu is ze ook erg verkouden. Van zondag op maandag was ze zelfs heel benauwd, heel akelig om te horen. De dokter wilde haar wel zien, maar kon niet echt iets vinden en de inhalator die we meekregen hebben we gelukkig nog niet hoeven te gebruiken. Maar het helpt niet mee, natuurlijk.

We laten haar nog altijd niet huilen. Dat wil overigens niet zeggen dat we bij iedere kik naast haar bedje staan, zoals sommige mensen schijnen te denken. Ik geloof nog steeds dat laten huilen alleen ‘werkt’ omdat kindjes het op een gegeven moment opgeven en leren dat er toch niemand komt. Hoe zwaar het ook is, dat is niet wat ik S. wil leren, en ik vind het heel kwalijk dat instanties als het consultatiebureau dit adviseren.

We hebben de avonden inmiddels verdeeld, in de hoop dat de ander dan in ieder geval wat rust kan pakken. Dat valt alleen vies tegen in mijn geval. Gisteren bracht M. S. bijvoorbeeld naar bed. Ondertussen moest ik met de afgekolfde melk voor vandaag in de weer, de keuken opruimen en de afwas doen (geen vaatwasser, helaas). Toen ik daarmee klaar was, was het tegen negen uur, en al die tijd had S. keihard gekrijst, ook al was M. bij haar. Ik besloot haar maar weer borstvoeding te geven, omdat ze daar in ieder geval meestal rustig van wordt. Dat is ook wel een nadeel: ik heb het idee dat ik ook op M.’s avonden paraat moet staan, vanwege die borstvoeding (het heeft op andere momenten ook zeker voordelen en ik zou op dit moment ook echt niet weten wat we zonder zouden moeten beginnen). Daarna had ik zowaar even een momentje voor mezelf, omdat M. met S. in het grote bed was gaan liggen en ze daar uiteindelijk in slaap viel (‘ze’ verwijst naar allebei de dames…). Toen M. S. in haar eigen bed wilde leggen, werd ze echter weer wakker en ging ze weer huilen. Toen heb ik haar nog een poosje bij me genomen terwijl M. zich klaarmaakte om naar bed te gaan (aangezien het inmiddels elf uur was). Gelukkig viel S. toen weer in slaap en lukte het alsnog om haar weg te leggen. Tja, en toen moest ik ook maar naar bed.

Om 4.30 uur kwam ze voor een nachtvoeding, en voor zeven uur was ze ook alweer wakker. Dat is dan dus een goede nacht, het is fijn als we in ieder geval kunnen gaan slapen en als ze niet wakker wordt als wij net in onze diepste slaap verkeren. Hoewel ik nu meteen weer erg ging piekeren om halfvijf ‘s ochtends.

Ik doe het slecht op weinig slaap (wie niet?), maar ik vind het misschien nog wel moeilijker dat de avonden nog steeds zo slecht gaan. Ik zie en spreek M. amper omdat een van ons met S. in de weer is, er blijven veel dingen liggen (wat me dan weer extra stress geeft en ervoor zorgt dat ik overdag minder tijd heb/maak voor mijn werk, en dan krijg ik vervolgens dáár weer stress van) en ik kom gewoon niet tot rust. Ik word er erg somber en negatief van, en soms ronduit chagrijnig. Ik voel me eenzaam en onzeker. Vooral als ik dan dingen lees of hoor van moeders die uitkijken naar het moment dat hun kinderen op bed liggen. Of van die adviezen dat je gewoon zelf lekker vroeg naar bed moet gaan, zodat je het beter volhoudt. Wanneer precies?

Alles is een fase, ik weet het, alleen duurt deze fase al zo’n beetje S.’ hele leven. Binnenkort weer een vrolijkere opsomming van wat we allemaal meemaken met haar, beloofd! Oké, alvast een ding dan. Van de week was het me ook niet gelukt om S. in haar eigen bed in slaap te laten vallen, maar had ik haar wel van me af weten te schuiven in het grote bed. Ik was alleen vergeten om dat aan M. te vertellen, waardoor die zich een hoedje schrok toen ze naar bed wilde gaan. Ik citeer: ‘Ik dacht: Er ligt iemand in mijn bed! Gelukkig was het wel een heel klein iemand.’ :)

Dochter (13)

Een extra aflevering, omdat ik crèche-anekdotes in een apart concept aan het verzamelen was. En dat er al best veel waren.

S. gaat twee dagen naar de crèche, naar een groep met ‘kortere’ dagen: van 8.30 tot 16.30 uur. Wij vinden dat lang genoeg (ook al betekent dat dat ik haar altijd moet brengen en halen en vind ik het soms lastig met werk plannen). Natuurlijk kun je je kind in andere groepen altijd later brengen of eerder ophalen, maar dan betaal je die extra uren alsnog. Ze zit in een verticale groep (kindjes van 0-4 jaar) en is de jongste momenteel, de enige baby. En verbazingwekkend populair. Zo vroeg de moeder van L. me of dit nu ‘baby S.’ was, omdat L. het daar zo vaak over had thuis.

A. is een van de oudste kinderen in de groep en zorgt zo’n beetje als een grote zus voor S. Ze begroet S. vaak heel bewust ‘s ochtends (‘Hoi S.!’), pakt speelgoed voor haar, vertelt mij waar ik haar kan vinden als ik haar op kom halen. ‘S. is in de babybox!’ Om vervolgens daar keihard naartoe te rennen: ‘S.! Je mama is er!’ Er zijn meer kinderen die weten dat S. en ik bij elkaar horen, en om de een of andere reden blijf ik het vreemd vinden dat ze mij herkennen. Dat ze mij als moeder zien. A. meldde laatst ook dat S. nog een baby was. Ja, dat klopt. ‘Ik ben geen baby. Ik ben volwassen!’ En haast nog voor ik een correct maar ook vriendelijk antwoord had verzonnen: ‘Jíj bent volwassen!’ Best confronterend.

R. en A. waren aan het kleien en vroegen aan mij of S. mee mocht doen. Ik antwoordde dat S. daar nog een beetje te klein voor was, dat ze de klei waarschijnlijk zou opeten. In koor: ‘Ooooo, dat mag niet!’ Nee, inderdaad, daarom. Maar ze kan wel kijken! Even later: ‘Kijk, S.! Dit heb ik voor jou gemaakt!’

S.’ groep is in de zomervakantie vier weken dicht. We maakten ons wel wat zorgen over hoe het na die vier weken zou gaan, omdat ze steeds beter door lijkt te hebben dat wij haar moeders zijn en soms protesteert als we weglopen. Ik bracht S. naar de crèche en zette haar op de grond. Ze kroop naar het speelkeukentje, trok zich eraan op en keurde mij geen blik meer waardig.

Het is zeker niet alleen maar fantastisch. Ik kwam er niet huilend vandaan, maar ik vond het in het begin wel moeilijk om haar erheen te brengen. Dat gaat nu wel beter, ook omdat S. nu wat groter is, goed duidelijk kan maken wat ze wel en niet wil en onverschrokken overal tussendoor tijgert. Ik denk dat ze het dienblad met boterhammen voortaan wat verder bij haar uit de buurt zullen zetten, want ze greep er zo een nadat ze haar eigen boterham al ophad. :) Ik kan me voorstellen dat ik het wel weer moeilijker zal vinden als ze echt eenkennig wordt. De crèchegroepen zijn mooi gemengd, ik zou het fijner vinden als de inpandige peuterspeelzaal/voorschool dat ook wat meer was. Er werd na de vakantie geen enkel kindje met een ‘Nederlandse naam’ welkom geheten (ik hou zo van voornamen, maar ik weet niet hoe ik dit anders moet formuleren) op de deur. Ik vang iets te vaak gesprekken op tussen leidsters en ouders in de trant van: ‘Begrijpt u wat ik bedoel? Nee? Oké…’ Een leidster heeft dat trouwens ook al eens tegen mij heeft gezegd, doordat ze zelf zo slecht Nederlands spreekt, daar ben ik ook niet blij mee. Ik schaam me soms voor mijn vooroordelen, dat het daarom geen goede omgeving kán zijn voor S. (met haar twee moeders). Ze zijn echt wel lief voor haar. Maar goed, ze is nu nog zo klein, we hopen op ‘een echt huis’, we moeten maar zien hoe het straks allemaal is.

Er komt zo veel overleg en vertrouwen bij kijken. Ik vind het soms lastig dat ze zich overal mee ‘bemoeien’, maar ik vind het soms ook lastig om me duidelijk uit te spreken. Ik heb me wel duidelijk uitgesproken toen ze met Moederdag aan kwamen zetten met een gedichtje dat maar aan een moeder gericht was. Dat wil zeggen, nadat ik er met Moederdag zelf ineens alsnog heel verdrietig van werd (en de lieve mensen van Samen Bevallen me troostten door geweldige gedichten te appen die wel voor twee moeders waren ♡). Ze hadden er totaal niet bij stilgestaan, dit was allemaal nieuw voor hen, sommige medewerkers vonden het moeilijk om er iets over te vragen, blablabla. Soms wil ik meer schrijven over hoe het (voor ons) is om twee moeders te zijn, soms maakt het me vooral somber.

Er is een leidster die het helemaal niet moeilijk lijkt te vinden om erover te praten. Zij weet meestal wel een ‘de mama’s’ in onze gesprekjes te fietsen (Als in: ‘De mama’s gaan hun handen nog vol hebben aan jou, S.!’) Zij vertelde een keer dat ze S. niet naar bed had mogen brengen van F. en R., ze zeiden dat S. hun baby was. F. en R. zijn twee jongens, dat vond ik er extra grappig aan.